Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

آزمایش مایعات نافذ چیست:  5 مرحله تست مایعات نافذ

یکی از روش های بازرسی جوش و عیب یابی عیوب سطحی روش تست مایعات نافذ یا به اختصار تست PT  یا Penetrant Testing  می باشد.

همانطور که می دانیم امروزه با صنعتی شدن جوامع، فرآیند جوشکاری نیز رشد چشمگیری داشته است.

پیاده سازی تست مایعات نافذ در شش مرحله صورت می پذیرد که در مقاله پیش رو به همه این مراحل و ویژگی انواع مایعات نافذ می پردازیم.

1 – تمیز کاری

سطح مورد نظر را باید کاملاً تمیز کرد و هرگونه عوامل مزاحم و زائد از قبیل آلودگی، چربی، گریس و روغن، جرقه جوش، پوسته اکسیدی و … را باید از سطح پاک کرد.

برای تمیز کردن سطح، می توان از روش های متنوع به طور مجزا و یا همزمان استفاده کرد.

انتخاب روش به جنس ماده قطعه، نوع آلودگی سطح و تعداد قطعاتی که باید بازرسی شوند بستگی خواهد داشت.

2- اعمال مایع نافذ

بعد از مرحله تمیزکاری سطحی، باید مایع نافذ را بر روی سطح قرار داد که این عمل را می توان با توجه به امکانات و یا شرایط قطعه به وسیله اسپری کردن، غوطه وری در مخزن مایع نافذ و یا به وسیله فرچه رنگ انجام داد.

مایع نافذ (Penetrant) سطح موردنظر را می پوشاند و بر اثر خاصیت مویینگی، مایع نافذ به درون ترکها نفوذ می کند.

ویژگی های مایعات نافذ

امروزه برای ساختن مایع نافذ باید به نکات مهمی توجه شود که از آن جمله به موارد زیر می توان اشاره کرد:

  • مایع نافذ باید از قابلیت نفوذ در نقایص و عیوب کاملا ریز سطحی و همچنین دیگر مجاری سطح قطعه برخوردار باشند.
  • مایع نافذ باید قابلیت تر کنندگی خوبی داشته و بتواند لایه ای پیوسته در روی سطح ایجاد نماید، به علاوه باید قادر باشد در مدت معینی به درون منافذ و عیوب سطحی کشیده شود.
  • مایع نافذ باید قابلیت جاری شدن از مجاری درون قطعه را دارا بوده و در همین حال مقدار بسیار ناچیزی از آن، از درون عیوب بیرون کشیده شود.
  • مایع نافذ می بایست به صورت مایع باقی بماند و زود خشک نشود.
  • مایع نافذ باید به سادگی از سطح قطعه شسته شده و در عین حال مقداری از آن که به درون عیوب وارد شده، نباید تحت تأثیر قرار گیرد.
  • مایع نافذ نباید برای قطعه مورد بازرسی و بازرس ضرر داشته باشد.
  • بدبو نباشد که منجر به عجله و بی دقتی شخص آزمایش کننده شود.
  • ارزان قیمت باشد

دو نوع کلی مایعات نافذ

نوع ۱: مایع نافذ فلورسنت

نوع ۲: مایع نافذ مرئی

استفاده از ماده نافذ فلورسنتی مشابه ماده نافذ رنگی است با این تفاوت که آزمون در زیر نور ماوراء بنفشی که نور سیاه نامیده می شود، صورت می گیرد.

 3زمان انتظار مایع نافذ (dwell time)

مایع نافذ اعمال شده میبایست به میزان کافی روی سطح باقی بماند تا حدی که بیشترین مقدار ممکن از مایع نافذ در داخل حفره ها رسوخ نماید.

زمان انتظار معمولا به واسطه کارخانجات تولید کننده مواد اعلام می گردد. این زمان در موارد مختلف می تواند بسیار متغیر باشد که معمولاً ۵ تا ۶۰ دقیقه است.

برای نمونه در استاندارد BS6443 این زمان ۱۰ دقیقه در نظر گرفته شده است.

 جدول ۲: مدت زمان نفوذ توصیه شده برای دماهای متفاوت

4- پاک کردن مایع نافذ اضافی

بعد از گذشت زمان معین (که بستگی به شرایط سطحی و حساسیت قطعه دارد) باید سطح را از مایع نافذ اضافی پاک کرد.

این عمل را عموماً با پارچه آغشته به محلول پاک کننده که توسط شرکت سازنده مایع نافذ توصیه شده، انجام می دهند.

همین روش برای مایع نافذ پاک شونده با آب به کار می رود. ولی باید توجه کرد که از اعمال محلول پاک کننده به طور مستقیم بر روی سطح تست خودداری شود.

چون احتمال خروج مایع نافذ از درزها و ناپیوستگی های سطحی وجود دارد. و در این صورت آشکارسازی عیب، مختل می شود.  مایع نافذ عموماً قرمز رنگ است.

آزمایش مایعات نافذ بر اساس روشی که مایع نافذ پاک می شود به چهار نوع تقسیم بندی می شوند:

  • قابل شستشو با آب (water washable)
  • امولسیون شونده با مشتقات نفتی (post emulsifiable, lipophilic)
  • قابل پاک شدن با حلال (solvent removable)
  • امولسیون شونده با مشتقات آبی  (post emulsifiable, hydrophilic)

در روش اول، مایع نافذ اضافی را می توان با آب پاک کرد. در این روش مایع نافذ دارای امولسیفایر بوده که باعث می شود با آبکشی از روی قطعه برطرف گردد. به همین دلیل گاهی به آن مایع نافذ Self-emulsifying هم می گویند.

در روش دوم، مایع نافذ از محلولهای نفتی است که حتماً جهت پاک شدن می بایست با یک امولسیفایر پایه نفتی واکنش نماید. مایعات نافذ post emulsifiable معمولا به دو صورت پایه آبی (hydrophilic) و پایه نفتی (lipophilic) عرضه می شوند.

در روش سوم، برای پاک کردن مایع نافذ اضافی می بایست از حلال استفاده گردد

در روش چهارم، مایع نافذ از محلولهای آب است که حتماً جهت پاک شدن می بایسبت با یک امولسیفایر پایه ی آبی واکنش نماید.

امولسیفایر (امولسیون کننده) چیست

هنگامی که امولسیون کننده ها به مایع نافذ قابل امولسیون اعمال می شوند با مایع نافذ ترکیب شده و آن را قابل شستشو با آب می کنند.

معمولا امولسیون کننده نارنجی رنگ است تا با مایع نافذ تمایز رنگ ایجاد نماید. امولسیون کننده ها می توانند چربی دوست (پایه نفتی) یا آب دوست (پایه آبی) باشند.

5 – اعمال آشکارساز

پس از شستشو و خشک کردن سطح قطعه آن را با لایه نازکی از ماده خاصی به نام ماده ظاهرساز یا ظاهر کننده پوشش می دهند.

این ماده باید بتواند مایع نافذ را که در ترک های قطعه نفوذ کرده به خود جذب کند. این ماده می تواند به صورت خشک و یا تر باشد.

فرآیند پوشش دهی سطح قطعه با ماده ظاهرساز می تواند به صورتهای مختلفی از قبیل پاششی، غوطه وری و الکترواستاتیکی صورت گیرد.

ویژگیهای ماده آشکارساز

۱ خاصیت جذب کنندگی خوبی داشته باشد.

۲ به راحتی بتوان سطح قطعه را با آن پوشانید.

۳ شامل مواد شیمیایی واکنش زا با قطعه نباشد که خود سبب معیوب شدن قطعه شود.

۴ شامل مواد مضر برای سلامتی شخصی آزمایش کننده نباشد.

۵به راحتی پس از آزمایش قابل برطرف شدن از روی سطح قطعه باشد.

۶ توسط مایع نافذ در مدخل ترک یا ناپیوستگی به راحتی قابلیت خیس شوندگی داشته باشد

انواع مختلف آشکارسازها

بر اساس استاندارد ASM2644 آشکارسازها می توانند در ۶ نوع تولید و عرضه شوند:

1 مواد آشکارساز خشک یا dry powder

2 مواد آشکارساز محلول در آب یا water Soluble

3 مواد آشکارساز ذرات معلق در آبwater suspendable

4 مواد آشکارساز تر غیر آبی nonaqueous

5 استعمال ویژه  Special application

6 – روش آشکارسازی بدون استفاده از آشکارساز (Using no developer):

این روش یکی دیگر از روشهایی است که توسط آن می توان عیوبی که در سطح جوش قرار دارند را مشخص کرد که با مراحل زیر صورت می گیرد.

ابتدا تمیز نمودن قطعه – اعمال مایع نافذ دارای دمای تبخیر بالا – توقف جهت نفوذ مایع نافذ – پاک نمودن کامل مایع نافذ از سطح.

سپس گرما دادن به قطعه و بالا بردن دمای قطعه – خارج شدن مایع نافذ از درون شیار و پخش شدن بر روی سطح قطعه – آشکار شدن محل های نفوذ مایع در سطح قطعه – مشخص شدن محل های عیوب سطحی

منبع: پایگاه علمی و پژوهشی سیویلیکا

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

دوست دارید به بحث ملحق شوید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.