PH متر قلمی چیست؟
pH متر قلمی ابزاری الکترونیکی است که با استفاده از یک الکترود شیشه ای، اختلاف پتانسیل الکتریکی بین الکترود و محلول را اندازه گیری کرده و آن را به مقدار pH تبدیل میکند. سهولت استفاده و قابلیت حمل این دستگاهها، آن ها را به انتخابی ایدهآل برای طیف وسیعی از کاربران تبدیل کرده است.
برای بهرهبرداری حداکثری از pH متر قلمی خود، درک نحوه عملکرد، کالیبراسیون و نگهداری آن ضروری است. در این بخش، به طور مفصل به این موضوعات میپردازیم و به سوالات شما پاسخ میدهیم. قبل از آموزش طرز کار با PH متر قلمی بهتر است ابتدا مطلب اجزای PH متر قلمی را بخوانید اما به طوری کلی اجزای این دستگاه به شرح زیر است:
- الکترود شیشهای (سنسور pH)
- نمایشگر دیجیتال
- دکمههای کالیبراسیون/تنظیم
- درب محافظ الکترود
- باتری
طرز کار با PH متر قلمی
قسمت های pH متر قلمی
آماده سازی pH متر قلمی
مراحل آمادهسازی پی اچ متر قلمی:
- ابتدا درب محافظ الکترود را به آرامی بردارید.
- اگر الکترود خشک به نظر میرسد، آن را به مدت ۱۵-۳۰ دقیقه در محلول KCL (محلول نگهداری الکترود) یا آب مقطر (نه برای نگهداری طولانی مدت) قرار دهید تا مرطوب شود. این کار برای فعالسازی مجدد الکترود ضروری است.
- دستگاه را روشن کنید.
کالیبراسیون pH متر قلمی
مراحل کالیبراسیون:
- برای کالیبراسیون دو یا سه نقطه ای، به محلول های بافر استاندارد pH 4.01، pH 7.00 و pH 10.01 نیاز دارید. این محلولها را از فروشگاههای معتبر خریداری کنید.
- الکترود را ابتدا با آب مقطر بشویید و خشک کنید (با دستمال کاغذی تمیز و بدون پرز، به آرامی ضربه بزنید، هرگز الکترود را مالش ندهید).
- الکترود را در محلول بافر pH 7.00 (خنثی) قرار دهید. به آرامی هم بزنید و صبر کنید تا عدد روی نمایشگر ثابت شود. دکمه کالیبراسیون (معمولاً “CAL” یا “HOLD”) را فشار دهید و نگه دارید تا دستگاه کالیبره شود.
- الکترود را دوباره با آب مقطر بشویید و خشک کنید.
- این بار الکترود را در محلول بافر pH 4.01 (اسیدی) قرار دهید. پس از ثابت شدن عدد، دوباره دکمه کالیبراسیون را فشار دهید.
- برای کالیبراسیون سه نقطهای، این مرحله را با محلول بافر pH 10.01 (قلیایی) نیز تکرار کنید.
- پس از اتمام کالیبراسیون، دستگاه آماده اندازهگیری است.
اندازه گیری PH با پی اچ متر قلمی
پس از اینکه pH متر قلمی خود را با دقت کالیبره کردید، نوبت به مرحله اصلی یعنی اندازهگیری pH نمونه مورد نظرتان میرسد. این بخش فرآیند نسبتاً سادهای دارد، اما رعایت چند نکته کلیدی برای اطمینان از دقت نتایج ضروری است. ابتدا، الکترود pH متر را با آب مقطر کاملاً بشویید و سپس به آرامی خشک کنید. این کار برای جلوگیری از هرگونه آلودگی از محلولهای قبلی یا بافرهای کالیبراسیون حیاتی است. حالا، الکترود تمیز را به آرامی و با دقت در محلولی که قصد اندازهگیری pH آن را دارید، فرو ببرید. بسیار مهم است که اطمینان حاصل کنید الکترود به طور کامل در محلول غوطهور شود تا سنسور بتواند به درستی با نمونه شما در تماس باشد. سپس، محلول را به آرامی هم بزنید. این کار به از بین بردن هرگونه حباب هوا که ممکن است به الکترود چسبیده باشند کمک میکند و باعث میشود سنسور به طور یکنواخت با نمونه تعامل داشته باشد. در نهایت، کافیست صبر کنید تا عدد روی نمایشگر دیجیتال ثابت شود. این عدد نهایی و پایدار، مقدار pH دقیق محلول شماست که میتوانید آن را ثبت کنید. با رعایت این مراحل ساده، میتوانید با اطمینان کامل به نتایج اندازهگیری pH متر قلمی خود اعتماد کنید. پس از اندازه گیری مراحل زیر را طی کنید:
پس از اندازهگیری:
- الکترود را بلافاصله با آب مقطر کاملاً بشویید. این مرحله بسیار حیاتی است تا از آلودگی الکترود جلوگیری شود.
- الکترود را در محلول نگهداری KCL قرار دهید و درب محافظ را ببندید. هرگز الکترود را خشک نگهداری نکنید، زیرا خشک شدن الکترود باعث آسیب دائمی به آن میشود.
طرز کار اندازه گیری با pH متر قلمی

طرز کار نگهداری با تعویض الکترود pH متر قلمی
خطاها و رفع مشکلات pH متر قلمی
نکات مهم در استفاده از pH متر قلمی
در این بخش، به توضیح نکات مهم در استفاده از pH متر قلمی می پردازیم. این شامل نکاتی در مورد حفظ تمیزی الکترود pH، استفاده از محلول های کالیبراسیون مناسب، نگهداری و تعویض الکترود pH، و بررسی دقت دستگاه است. همچنین، بررسی خطاهای ممکن در اندازه گیری pH و راه حل های آنها نیز در این بخش قرار خواهد گرفت.
